اضطراب امتحان علل وراه کارها:

 

 اضطراب امتحان نوعی خود اشتغالی ذهنی است که با خود کم انگاری و تردید در باره توانایی های خود، مشخص می شود و غالباً به ارزیابی منفی، عدم تمرکز حواس، واکنش های جسمانی نامطلوب و افت عملکرد تحصیلی منجر می گرد

علایم و نشانه های اضطراب امتحان
    آشفتگی معده، به هم خوردن ساعت های خواب و آرامش، تغییر اشتها، ضعف، سر گیجه، تغییر در فشار خون، میزان نبض و افزایش ترشح هورمون های آدرنالین و نور آدرنالین، از علایم عمومی اضطراب امتحان می باشد.همچنین اضطراب ناشی از امتحانات شفاهی موجب تپش قلب، لرزش صدا و بدن، تغییر دمای بدن، خشکی دهان و عرق کردن می شود.
زمان شیوع اضطراب امتحان معمولاً از سنین 10 تا 11 سالگی شکل گرفته و به موازات بالا رفتن سن و پایه تحصیلی افزایش می یابد و دختر ها بیش از پسر ها آنرا تجربه می کنند.

توجه: اضطراب اگر از حد معین افزایش یابد باعث کاهش عملکرد فرد می شود در حالی که اضطراب خفیف یا مقطعی ممکن است موجب افزایش کار و فعالیت شود.

علل اضطراب امتحان

1-     عوامل شخصیتی: عزت و اعتماد به نفس پایین، استناد درونی شکست ها، احساس عدم کفایت، آرمانگرایی، عدم انگیزش تحصیلی
2-     عوامل خانوادگی: سخت گیری بیش از حد والدین در امور تحصیلی، انتظارات نا معقول و بیش از حد توان دانش آموزان، الگو های خشک و غیر قابل انعطاف فرزند پروری، تنبیه و سرزنش، عدم ارائه تشویق
3-     عوامل آموزشگاهی: انتظارات نا بجای معلمان، دروس و امتحانات مشکل، مراقبین امتحان، محدودیت زمانی در جلسه امتحان، محیط نامناسب امتحان و وجود عوامل مزاحم مثل سر وصدا، نور و تهویه نامناسب

راهکار های رفع اضطراب امتحان

الف- مواردی که دانش آموزان باید رعایت کنند:

1-     موقعی که مضطرب هستید سعی کنید تصورات و موضوعات منفی و نگران کننده ای را که ذهنتان را اشغال کرده است با موضوعات و مفاهیم مثبت و دلنشین جایگزین کنید. توجه داشته باشید که ترس و اضطراب با اینکه علایم و نشانه های مشابهی دارند اما دارای علل و ریشه های متفاوت می باشند. ترس ریشه واقعی دارد مثلاً کسی که به کوهپیمایی می رود وقتی بر لبه پرتگاهی رسد از پرت شدن می ترسد و لرزه بر اندامش می نشیند که این یک حالت طبیعی است. اما اضطراب به خاطر تصوراتی است که حد اقل در زمان اضطراب واقعیت ندارد و یا زمان آن فرا نرسیده و امکان به وقوع پیوستن تصورات هم احتمال 50 درصدی دارد. مثلاً شخصی که قرار است یک هفته بعد به کوهپیمایی برود چند روز قبل از آن با تصور اینکه در لبه پرتگاه قرار دارد وهمین الان دارد پرت می شود قلبش واقعاً به تپش می افتد و شب خوابش نمی برد.

2-    راه دیگر غلبه دانش آموزان بر اضطراب امتحان آمادگی است. اگر در طول سال تحصیلی مواد درسی را بخوبی خوانده باشید و قبل از امتحانات هم مطالب یاد گرفته شده را مرور نمایید مطمئناً آمادگی کافی برای امتحان را داشته و تصورات منفی در مورد مشکلات احتمالی و نمره پایین ذهن شما را اشغال نخواهد کرد.

 ب- مواردی که مدرسه و معلمان باید رعایت کنند:

1-  حفظ آرامش شخصی و خویشتن داری معلم موقع اجرای امتحان، زیرا عواطف مسری است و اگر معلم مضطرب باشد به دانش آموزان نیز سرایت می کند.
2-  ارائه نمونه سوالات امتحانی جهت آشنایی دانش آموزان با نحوه طرح سوال معلم
3-  در نظر گرفتن فرصتی ، قبل از امتحان به منظور رفع اشکال
4- سوالات اول ورقه امتحانی باید گمراه کننده و دشوار و غلط انداز و دو پهلو نباشد
5- سوالات امتحانی باید به جای حافظه ، میزان فهم و اسنتباط دانش آموزان را بسنجد
6- امید بخشیدن به دانش آموزان به جای تهدید کردن

7- معنویت معلم در توجه دادن دانش آموزان به ذکر خدا و استمداد از او

ده مهارت زندگی که سازمان بهداشت جهانی مشخص نموده است

1 – مهارت های خودآگاهی

2 – مهارت همدلی

3 – مهارت روابط بین فردی

4 – مهارت ارتباط موثر

5 – مهارت مقابله با استرس

6 – مهارت مدیریت بر هیجان

7 – مهارت حل مسئله

8 – مهارت تصمیم گیری

9 – مهارت تفکر خلاق

10 – مهارت تفکر نقادانه

 

نکته: مهارت با دانستن و علم متفاوت است. همانطور که یک نفر با خواندن کتاب شنا، فقط علم پیدا می کند ولی شنا کردن یاد نمی گیرد، دانستن این مهارتها هم کافی نیست ، بلکه با تمرین و به کارگیری به مرور در زندگی روزانه، شاهد نتایج رضایت بخش آن خواهیم بود.

 

معرفی مهارت های زندگی

مهارت خودآگاهي

مهارت خودآگاهي ، توانايي شناخت نقاط ضعف و قوت خواسته هاست. نيازها، تمایلات و تصوير واقع بينانه از خود است تا حقوق فردي، اجتماعي و مسؤوليت هاي خود را بهتر بشناسيم
اين مهارت موجب می شود که به سئوال مهم « من کیستم؟» جواب دهیم.

مهارت همدلي
همدلي يعني اين كه فرد بتواند مسايل ديگران را حتي زماني كه در آن شرايط قرار ندارد درك كند و به آن ها احترام بگذارد.
اين مهارت موجب مي شود تا به ديگران توجه كرده و آن ها را دوست داشته باشيم و خود نيز مورد توجه و دوست داشتن ديگران قرار بگيريم و با ايجاد روابط اجتماعي بهتر به هم نزديكتر شويم.

مهارت روابط بين فردي
مهارتي است كه موجب مي شود ضمن تقويت روحيه ي مشاركت، اعتماد واقع بينانه و همكاري با ديگران بتوانيم مرزهاي روابط بين خود و كساني كه دوستشان داريم را تشخيص داده و در جهت ايجاد روابط صميمانه و دوستانه قدم برداريم و هر چه زودتر به دوستي هاي نامناسب و ناسالم خود خاتمه دهيم. پيش از آن كه مورد آسيب جدي قرار گيريم.

مهارت ارتباط مؤثر
كسب اين مهارت به ما مي آموزد براي درك موقعيت ديگران چگونه به سخنان آنان فعالانه گوش دهيم و چگونه ديگران را از احساس و نيازهاي خودآگاه نماييم تا ضمن به دست آوردن خواسته هاي خود طرف مقابل نيز احساس رضايت نمايد.

مهارت مقابله با استرس
در دنياي امروز ، همواره با تغيرات وسيع و پيچيده اي مواجهيم و هر تغييري با فشارهاي روحي و رواني (استرس)‌همراه است.
ميزان استرس اگر بيش از حد و طولاني باشد، برزندگي و عملكرد ما تأثير منفي گذاشته و مشكلات جدي و زيادي را براي ما به وجود خواهد آورد.
فراگيري اين مهارت به ما كمك مي كند تا ضمن شناسايي هيجان هاي خود و ديگران و تأثير آن ها بر تفكرات و رفتارهايمان بتوانيم در مقابله با آن ها واكنش مناسب را از خود بروز دهيم.

مهارت مدیریت بر هیجان

ما همواره با احساسات و هیجانات مختلفی مثل خشم، ترس، لذت، غم و ... روبرو هستیم که آنها بر تصمیم گیری و نحوه زندگی و روابط ما با دیگران اثر می گذارد، شناسایی و کنترل این احساسات و هیجانات قسمتی از مهارت مدیریت بر هیجان می باشد.

بخش دوم مهارت مدیریت بر هیجان مربوط به شناخت و کنترل احساسات و هیجانات دیگران است. در این مهارت ما متوجه عکس العمل احساسی و هیجانی دیگران شده و آنرا تحت کنترل قرار می دهیم.

 

مهارت حل مسئله
ما هر روزه با مسايل فراواني روبه رو هستيم كه برخي ساده و برخي پيچيده اند. مهارت حل مسئله اين توانايي را به ما مي دهد كه با توجه به تجارب عملي و توانمندي هاي ذهني خود بتوانيم در جهت حل مسئله يا مشكل قدم برداشته و به نتيجه مطلوب دست يابيم.

مهارت تصميم گيري
انسان در مسير زندگي همواره نيازمند تصميم گيري هاي مختلف است و موفقیت در زندگي در گرو تصميم گيري درست و به جاي اوست.
مهارت تصميم گيري به ما كمك مي كند تا با اطلاعات و آگاهي كافي با توجه به اهداف واقع بينانه خود، از بين راه حل هاي مختلف بهترين راه حل را انتخاب كرده و به كار بگيريم و پذيراي پيامدهاي آن نيز باشيم.

مهارت تفكر خلاق
فكر كردن مهارتي است كه از كودكي مي اموزيم.
مهارت تفكر خلاق، قدرت كشف و توليد انديشه ي جديد را براي ما فراهم مي آورد.
مهارت تفكر خلاق به ما كمك مي كند درمواجهه با حوادث ناگوارچگونه احساسات منفي خود را به احساسات مثبت تبديل كنيم.
تفكر خلاق نوع ديگر ديدن است در اين تفكر هيچگاه مشكل يك عامل مزاحم به حساب نمي آيد بلكه يك فرصت براي كشف راه حل هاي نو و بديع تلقي مي شود تاكنون كسي به آن توجه نكرده است.

مهارت تفكر نقادانه
تفكر نقادانه نوعي ديگر از تفكراست.
كسب اين مهارت به ما مي آموزد تا هرچيزي را به سادگي و دربست قبول يا رد كنيم، ابتدا در مورد آن موضوع سؤال و استدلال كنيم، سپس بپذيريم يا رد كنيم.
كساني كه از تفكر نقادانه برخوردارند ، فريب ديگران را نمي خورند و به راحتي جذب گروهها و افراد و مواد مخدر نمي شوند، چرا كه همواره با سوال كردن به عاقبت كار مي انديشند و از همنوایی دوری می کنند. اینها کسانی هستند که این ضرب المثل را نمی پذیرند که:« خواهی نشوی رسوا ، همرنگ جماعت شو».